ایران در قلب شطرنج ژئوپلیتیک جهان نقشآفرینی میکند
به گزارش پایگاه خبری عصر قائم و به نقل از پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ»؛ فرامرز نویدتبریزی با اشاره به اینکه جایگاه ممتاز ژئوپلیتیکی ایران همواره بهعنوان یکی از محورهای اصلی تحلیل معادلات منطقه ای و بینالمللی مورد توجه نظریهپردازان برجسته بوده است، ضمن تبیین ظرفیتهای منحصربهفرد ایران در چارچوب نظریههای کلاسیک ژئوپلیتیک، نقش این کشور را در تعامل و تقابل با سیاستهای راهبردی ایالات متحده تشریح کرد.
وی با اشاره به نظریه «هارتلند» (قلب زمین) هالفورد مکیندر اظهار داشت: مکیندر تسلط بر اروپای شرقی و قلب اوراسیا را رمز فرمان روایی بر جهان میدانست. ایران به واسطه مرزهای گسترده خود در دریای خزر، قفقاز و آسیای مرکزی، بخش حیاتی این قلب خشکی محسوب میشود.
این تحلیلگر مسائل راهبردی در ادامه با اشاره به نظریه «ریملند» نیکولاس اسپایکمن، بر اهمیت کمربند ساحلی اوراسیا شامل خاورمیانه و خلیجفارس تأکید کرد و افزود: نکته شگفتانگیز در موقعیت ایران این است که تنها کشوری در جهان است که بهطور همزمان در دو پهنه هارتلند و ریملند نقشآفرینی میکند. این ویژگی بینظیر، ایران را به چهارراه راهبردی جهان تبدیل کرده است.
کریدور شمال-جنوب؛ تجلی هارتلند مدرن
نوید تبریزی در تشریح جایگاه ایران در هارتلند مدرن تصریح کرد: امروز جمهوری اسلامی ایران بهعنوان حلقه اتصال کریدور شمال-جنوب، روسیه و آسیای مرکزی را به آبهای گرم خلیجفارس و اقیانوس هند پیوند میزند. این کریدور فراتر از یک مسیر تجاری، یک پروژه ژئوپلیتیکی برای توازنبخشی در برابر سلطه غرب بر مسیرهای دریایی است. همکاری ایران با روسیه در قفقاز و نیز پیوند با چین در ابتکار راه ابریشم نوین، تداوم این سیاست هارتلندی را نشان میدهد.
وی رقابت ایران و آمریکا را در چارچوب نظریه ریملند تحلیل کرد و گفت: ایالات متحده بر اساس منطق اسپایکمن، با هدف مهار قدرتهای قارهای نظیر روسیه و چین، به دنبال کنترل کمربند ساحلی اوراسیا است. از این منظر، خلیجفارس بهعنوان قلب ریملند خاورمیانه، به صحنه اصلی رقابت با تهران تبدیل شده است. حضور سنگین نظامی آمریکا در پایگاههای جنوب خلیجفارس، تلاشی برای محاصره دریایی و قطع ارتباط ایران با ریملند محسوب میشود.
راهبرد محور مقاومت؛ شکستن حصر ژئوپلیتیکی
این تحلیلگر مسائل راهبردی در پاسخ به این پرسش که تهران چه راهبردی در برابر فشارهای واشنگتن دنبال میکند، خاطرنشان کرد: ایران در واکنش به محاصره دریایی آمریکا، بر محور مقاومت بهعنوان جبهه خشکی تکیه کرده است. گسترش نفوذ از بغداد تا بیروت و دریای مدیترانه، یک ابتکار کاملاً ریملندی برای شکستن حصر ژئوپلیتیکی است. به بیان روشن، آمریکا از دریا فشار وارد میکند و ایران از مسیر خشکی این محاصره را میشکند.
نویدتبریزی با تأکید بر جایگاه غیرقابل اجتناب ایران در معادلات جهانی اظهار داشت: ایران در نقطه پیوند دو نظریه بنیادین ژئوپلیتیک جهان قرار گرفته است. هر قدرت بزرگی که به دنبال توازن در اوراسیا باشد، ناگزیر از تعامل با تهران است؛ چه از مسیر فشار و مهار و چه از مسیر همکاری و همگرایی.
وی در پایان تأکید کرد: آینده نظم بینالملل در خاورمیانه و آسیای مرکزی، به میزان قابل توجهی به چگونگی نقشآفرینی ایران در این دو حوزه وابسته است. جمهوری اسلامی ایران امروز نه یک بازیگر حاشیهای، بلکه قدرتی تعیینکننده در مرکز صفحه شطرنج ژئوپلیتیک جهان است؛ حقیقتی که حتی راهبردهای خصمانه واشنگتن نیز نتوانسته آن را تغییر دهد.
هیچ نظر! یکی از اولین.